Ìwádìí tuntun fi hàn pé àwọn ọmọdé kìí ṣe ọmọdé tó ń dínkù nítorí ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ ní Íńdíà – Àwọn ohun èlò ìwẹ̀nùmọ́ afẹ́fẹ́ lè ran lọ́wọ́
|
Àwọn ọmọdé ní àwọn agbègbè Íńdíà tí wọ́n ní ìbàjẹ́ púpọ̀ ní ìwọ̀n ìlera tí ó lọ sílẹ̀ gan-an ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn ní àyíká tí ó mọ́ tónítóní. Ìbàjẹ́ kìí ṣe pé ó ń ba ẹ̀dọ̀fóró jẹ́ nìkan ni, ó tún ń nípa lórí ìdàgbàsókè ọpọlọ. Ìwádìí kan tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣe fi hàn pé àwọn ọmọdé tí wọ́n wà ní ọmọ ọdún 6-8 tí wọ́n ń gbé ní àwọn agbègbè tí ó ní ìbàjẹ́ ní ìpíndọ́gba gba àmì ogún ní ìsàlẹ̀ lórí àwọn ìdánwò IQ, èyí tí ó lè ní ipa lórí iṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ wọn àti àwọn àǹfààní ọjọ́ iwájú. Ní àwọn agbègbè tí ìbàjẹ́ pọ̀ sí, àwọn ọmọdé ọmọ ọdún mẹ́fà sí mẹ́jọ gba àmì tó kéré sí i lórí ìdánwò IQ. Ìwádìí náà rí ìyàtọ̀ tó lágbára nínú IQ láàárín àwọn ọmọdé tí ń gbé ní àwọn agbègbè ìbàjẹ́ gíga àti àwọn agbègbè ìbàjẹ́ kékeré. Àwọn àwárí pàtàkì wọ̀nyí ni wọ̀nyí:
Ìwádìí náà dá lórí ipa tí àwọn ohun èlò ìfọ́ (PM2.5 àti PM10) ní lórí agbára ìmòye àwọn ọmọdé. PM2.5 àti PM10 jẹ́ ohun èlò ìfọ́, tí ó kéré sí i tí ó sì lè wọ inú ẹ̀dọ̀fóró lọ́nà tí ó rọrùn, tí ó lè yọrí sí àwọn àbájáde ìlera tí ó le koko jù. Àwọn Onímọ̀ràn Pè fún Ìgbésẹ̀ Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ láti Dáàbòbò Ọjọ́ Ọ̀la Àwọn Ọmọdé Ile-ẹkọ Kalinga Institute of Industrial Technology (KIIT) ni Odisha, India ni o ṣe iwadi naa, nibiti a ti fi awọn ọmọde ti o fara han si awọn ipele idoti ti o ga julọ (PM10 > 60 micrograms fun mita onigun mẹrin, PM2.5 > 40 micrograms) we awọn ọmọde ti o wa ni agbegbe ti o mọ. Awọn amoye tẹnumọ pe iwulo fun awọn ọgbọn tuntun lati daabobo ọjọ iwaju awọn ọmọde, bi idoti ṣe n tẹsiwaju lati ba idagbasoke imọ-jinlẹ ati ilera wọn jẹ. Àwọn ìkọlù ikọ́ ẹ̀gbẹ ń pọ̀ sí i ní ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà nítorí ìbàjẹ́ Ìwádìí mìíràn láti Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà tún fi hàn pé ìkọlù àrùn ẹ̀dọ̀fóró láàárín àwọn ọ̀dọ́langba ní í ṣe pẹ̀lú ìwọ̀n ìbàjẹ́ gíga. Ìwádìí náà ní Cotonou, Benin, tọ́pasẹ̀ àwọn ọ̀dọ́langba 730 tí wọ́n ní àrùn ẹ̀dọ̀fóró láàárín oṣù 36. Àwọn olùwádìí lo àwọn sensọ̀ afẹ́fẹ́ tí ó ṣeé gbé kiri àti èyí tí a lè gbé ró láti wọn ìfarahàn sí àwọn èròjà oníbàjẹ́ bí nitrogen dioxide àti PM1, PM2.5, àti PM10. Wọ́n rí i pé àwọn àmì àrùn ẹ̀dọ̀fóró jẹ́ ìlọ́po 2.5 sí i ní àkókò harmattan àsìkò, èyí tí ó ń mú afẹ́fẹ́ gbígbẹ àti eruku wá láti Sahara. Àwọn olùwádìí ròyìn pé ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ díẹ̀díẹ̀ ṣì pọ̀ gan-an ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà, èyí tí ó mú kí ewu ikọ-fèé pọ̀ sí i fún àwọn ọ̀dọ́langba. Wọ́n dámọ̀ràn pé ìkìlọ̀ nípa dídára afẹ́fẹ́ àti ẹ̀kọ́ tó dára jù nípa oògùn àti ìtọ́jú ara ẹni lè mú kí ìlera afẹ́fẹ́ sunwọ̀n síi. Àwọn ilé ìwé le jàǹfààní láti inú àwọn ohun èlò ìwẹ̀nùmọ́ afẹ́fẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Anant Sudarshan láti Yunifásítì Warwick ní UK ti dámọ̀ràn pé kí gbogbo àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ìjọba, pàápàá jùlọ ní àwọn agbègbè tí ìbàjẹ́ pọ̀ sí, ní àwọn ohun èlò ìwẹ̀nùmọ́ afẹ́fẹ́. “Àwọn ọmọdé máa ń lo àkókò púpọ̀ ní ọjọ́ wọn ní ilé-ẹ̀kọ́, àti pé dídínkù ìfarahàn ìbàjẹ́ lè ní àwọn àǹfààní ìlera ńlá,” Sudarshan sọ. Nípa fífi àwọn ohun èlò ìwẹ̀nùmọ́ afẹ́fẹ́ sí àwọn ilé ìwé, ìfarahàn àwọn ọmọdé sí àwọn ohun ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ lè dínkù ní nǹkan bí 17% lọ́dọọdún. Èyí lè mú kí ìfọkànsí àti agbára ìmòye wọn pọ̀ sí i, nítorí pé àwọn ohun èlò ìyẹ̀fun díẹ̀ (PM2.5) ní ipa lórí ìṣọ́ra fún ìgbà kúkúrú àti ìdàgbàsókè ìmọ̀, gẹ́gẹ́ bí bí àwọn ohun tí ń fa ìdààmú nígbà gbogbo ṣe ń dín iṣẹ́ ṣíṣe kù. Ìparí: Fífi àwọn ohun èlò ìwẹ̀nùmọ́ afẹ́fẹ́ sí àwọn ilé ìwé lè dáàbò bo ìdàgbàsókè òye Fífi àwọn ohun èlò ìwẹ̀nùmọ́ afẹ́fẹ́ sí àwọn ilé ìwé lè dín ìfarahàn àwọn ọmọdé sí ìbàjẹ́ afẹ́fẹ́ kù gidigidi, èyí sì lè dáàbò bo ìdàgbàsókè òye wọn. A nílò ìgbésẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ láti dáàbò bo ìlera àti ẹ̀kọ́ àwọn ọmọdé. Ètò Ìṣe fún Àwọn Ilé-ẹ̀kọ́:
Ìgbàpadà Agbára Ètò Afẹ́fẹ́s Le Mu Didara Afẹfẹ Sunmọ sii Ní àfikún sí àwọn ohun èlò ìfọmọ́ afẹ́fẹ́, àwọn ilé ìwé lè jàǹfààní láti inú àwọn ètò ìfọmọ́ afẹ́fẹ́ ìgbàpadà agbára (ERVs). Àwọn ètò wọ̀nyí, pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìfọmọ́ afẹ́fẹ́ ìgbàpadà agbára tó dára jùlọ, lè mú kí afẹ́fẹ́ inú ilé sunwọ̀n síi nípa lílo afẹ́fẹ́ inú ilé tó ti gbó pẹ̀lú afẹ́fẹ́ òde tuntun nígbàtí wọ́n ń gba agbára padà. Àwọn ERV jẹ́ ojútùú tó ń mú agbára ṣiṣẹ́ tí ó tún ń ran lọ́wọ́ láti máa ṣe àtúnṣe àwọn ipò afẹ́fẹ́ inú ilé tó dára jùlọ, èyí tó ṣe pàtàkì fún dídín ìfarahàn sí àwọn ohun abàmì bíi PM2.5. Lílo àwọn ètò wọ̀nyí, pàápàá jùlọ ní àwọn agbègbè tó léwu púpọ̀, lè tún dáàbò bo ìlera òye àwọn ọmọdé àti iṣẹ́ ẹ̀kọ́ wọn.
Fun awọn ile-iwe ati awọn ile, ẹrọ ategun imularada agbara fun ile n pese ojutu ti o munadoko lati rii daju pe afẹfẹ nlọ nigbagbogbo ati lati yọ awọn patikulu ipalara kuro. imularada agbara Ẹ̀rọ afẹ́fẹ́ le jẹ idoko-owo igba pipẹ ti o tayọ ni awọn agbegbe ti o ni idoti afẹfẹ giga. |